Khu dân cư dọc các trục đường chính của xã Suối Kiết nhìn chung đã có điện lưới quốc gia, sóng di động và có thể kéo cáp quang; càng vào sâu trong rẫy, gần chân đồi hay xa trục đường thì sóng càng yếu, điện càng phải kéo xa. Chất lượng thật ở chỗ bạn ở chỉ biết được bằng cách đo tại chỗ, với từng nhà mạng.
Với người làm việc qua mạng, bán hàng online hay đơn giản là cần gọi cấp cứu ban đêm, điện và sóng là hạ tầng sống còn. Bài này hướng dẫn cách kiểm trước khi chọn chỗ ở, cách kéo điện ra rẫy cho đúng, và cách chuẩn bị khi mùa mưa giông làm cúp điện, rớt mạng.
Kiểm sóng và internet tại thửa đất trong mười lăm phút
Đừng tin vào vạch sóng hiện trên điện thoại khi đi ngang qua. Hãy làm đủ các bước sau ngay tại vị trí định đặt nhà, tốt nhất ở cả trong nhà (nếu đã có nhà) lẫn ngoài sân:
- Mang theo ít nhất hai điện thoại dùng sim của hai nhà mạng khác nhau, hoặc mượn hàng xóm.
- Gọi thử một cuộc thoại dài vài phút cho người thân, đi lại quanh nhà xem có rớt cuộc gọi không.
- Dùng ứng dụng đo tốc độ mạng di động ở vài điểm, ghi lại tốc độ tải xuống, tải lên và độ trễ.
- Gọi video thử vài phút, vì đây là việc tốn băng thông và nhạy với độ trễ nhất trong đời sống hằng ngày.
- Hỏi hàng xóm đang dùng nhà mạng nào, cáp quang có tới không, bao lâu thì sửa khi đứt cáp.
- Lặp lại một lần vào buổi tối, giờ nhiều người dùng mạng nhất.
Nếu kết quả ở chỗ định ở thấp hơn hẳn chỗ cách vài trăm mét ra phía đường, đó là dấu hiệu bạn có thể cần ăng-ten thu sóng ngoài trời, hoặc nên chọn vị trí đặt nhà khác trên cùng thửa đất.
Cáp quang về nhà: hỏi gì trước khi đăng ký
Cáp quang ở nông thôn thường đi theo trục đường có cột điện và tuyến cáp sẵn. Nhà nằm sâu trong hẻm đất hay giữa rẫy có thể phải kéo một đoạn dây dài, có nơi nhà mạng chưa nhận kéo. Gọi tổng đài hoặc ghé điểm giao dịch, nói rõ vị trí nhà để họ kiểm tra hạ tầng gần nhất.
Những câu nên hỏi: đoạn dây từ tủ cáp gần nhất tới nhà dài bao nhiêu, có tính thêm phí kéo dây không, dây đi trên cột hay trên cây, khi đứt cáp thì báo ở đâu và thường bao lâu có người tới sửa. Ở vùng có nhiều cây cao như cao su, điều, dây cáp mắc qua cành cây rất dễ đứt khi giông, nên ưu tiên đi trên cột.
Bộ phát wifi đặt giữa nhà, cao và thoáng, xa lò vi sóng và vách bê tông dày. Nhà rộng hoặc có nhà kho, nhà sau tách biệt thì cân nhắc thêm bộ phát phụ. Đừng đặt bộ phát trong tủ kín hay sát nền nhà vì sóng yếu và dễ hỏng ẩm.
Trang không giới thiệu nhà mạng nào. Cách chọn tốt nhất là hỏi chính hàng xóm cùng thôn đang dùng gì, chất lượng thực tế ra sao, sửa chữa có nhanh không.
Nếu sóng di động trong nhà yếu mà ngoài sân lại khá, một bộ phát sóng di động cố định đặt ở cửa sổ hướng về phía trạm phát, hoặc ăng-ten ngoài trời gắn cao, thường cải thiện rõ. Hỏi thợ có kinh nghiệm lắp ở vùng quê, và chỉ dùng thiết bị hợp chuẩn được phép lưu hành; thiết bị khuếch đại sóng trôi nổi có thể gây nhiễu cho cả khu và vi phạm quy định về tần số.
Điện lưới và điện ra rẫy
Điện sinh hoạt trong khu dân cư do ngành điện quản lý và bán điện trực tiếp cho từng hộ qua công tơ. Khi mua hay thuê nhà, kiểm tra công tơ đứng tên ai, có nợ tiền điện không, và nếu cần thì làm thủ tục sang tên hợp đồng mua bán điện tại đơn vị điện lực quản lý khu vực.
Một điểm hay bị bỏ qua là điện áp cuối đường dây. Nhà nằm xa trạm biến áp, nhất là vào giờ cao điểm buổi tối khi cả xóm cùng bật bơm, nấu cơm, có thể bị điện yếu: đèn mờ, máy bơm không lên nước, tủ lạnh chạy ì. Nếu thấy hiện tượng này thường xuyên, báo điện lực để họ kiểm tra; ổn áp gia đình chỉ là giải pháp tạm và phải chọn công suất phù hợp.
Nhiều gia đình cần điện ra rẫy để bơm nước tưới, thắp sáng chòi canh. Đây là chỗ hay xảy ra tai nạn nhất. Dây kéo tạm bằng dây đôi rẻ tiền, mắc trên cọc tre, cây điều, cây cao su, nối bằng băng keo, chạy qua đất ướt là những hình ảnh không hiếm ở vùng rẫy, và mỗi năm đều có người bị điện giật vì kiểu kéo điện này.
Kéo điện ra rẫy nên làm qua ngành điện hoặc thợ điện có chuyên môn: dùng dây đúng tiết diện cho tải, đi trên cột chắc chắn hoặc đi ngầm trong ống đúng kỹ thuật, có thiết bị chống giật và cầu dao riêng cho rẫy. Máy bơm phải nối đất. Tuyệt đối không dùng điện để bẫy chuột, bẫy thú; đây là việc vi phạm pháp luật và đã gây chết người.
Khi thấy dây điện đứt, dây chùng chạm cây, cột điện nghiêng sau giông, tránh xa và báo ngay cho điện lực; không tự kéo, không dùng sào tre khều.
Cúp điện và rớt mạng mùa giông: chuẩn bị gì
Đèn và sạc dự phòng. Mỗi phòng một đèn sạc hoặc đèn pin để nơi dễ lấy. Giữ sạc dự phòng luôn đầy, nhất là khi trời chuyển giông. Điện thoại là đường gọi cấp cứu duy nhất của nhiều gia đình khi có chuyện ban đêm.
Bảo vệ thiết bị. Ổ cắm có chống sét lan truyền cho tivi, bộ phát wifi, máy tính. Khi giông lớn sát nhà, rút phích các thiết bị quan trọng và tắt cầu dao nhánh không cần dùng. Hệ thống điện nhà phải có dây nối đất.
Thực phẩm trong tủ lạnh. Cúp điện vài giờ thì giữ kín cửa tủ. Cúp lâu, ưu tiên nấu chín đồ dễ hỏng trước; đồ đã rã đông lâu ở nhiệt độ phòng không nên cấp đông lại.
Máy phát hoặc pin lưu trữ. Nhà có người cần thiết bị y tế dùng điện, có ao cá cần sục khí hay kinh doanh cần giữ lạnh hàng hoá nên tính phương án nguồn dự phòng. Máy phát chạy xăng dầu phải đặt ngoài trời thoáng, tuyệt đối không chạy trong nhà kín vì khí thải có thể gây ngộ độc chết người.
Mạng dự phòng. Người làm việc qua mạng nên có một sim dữ liệu của nhà mạng khác với nhà mạng cáp quang, để khi đứt cáp vẫn phát wifi từ điện thoại được.
Điện mặt trời áp mái ở hộ gia đình: cân nhắc theo nguyên lý
Nắng nhiều khiến nhiều nhà ở vùng này quan tâm tới điện mặt trời. Bảng sau không nói về giá hay chính sách mua bán điện cụ thể (thay đổi theo thời kỳ, cần hỏi ngành điện), mà nêu các yếu tố nên cân nhắc:
| Yếu tố | Câu hỏi nên tự trả lời | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nhu cầu ban ngày | Nhà có dùng nhiều điện ban ngày không (bơm nước, máy móc, kinh doanh)? | Dùng tại chỗ ban ngày thường có lợi hơn |
| Mái nhà | Mái có đủ chắc, đủ diện tích, ít bị bóng cây che không? | Bóng cao su, điều che làm giảm sản lượng |
| Lưu trữ | Có cần pin lưu trữ để dùng khi cúp điện không? | Pin tăng chi phí đáng kể và cần thay theo tuổi thọ |
| Đấu nối lưới | Quy định đấu nối, bán điện dư hiện hành ra sao? | Hỏi đơn vị điện lực trước khi lắp |
| Bảo trì | Ai vệ sinh tấm pin, ai kiểm tra biến tần, bảo hành bao lâu? | Bụi đất đỏ mùa khô bám nhiều |
| An toàn | Thợ lắp có chuyên môn, có thiết bị bảo vệ, nối đất đúng không? | Lắp ẩu dễ chập cháy |
Tính hiệu quả bằng hoá đơn điện thật của nhà mình trong mười hai tháng, không dựa vào bảng tính sẵn của người bán hàng.
Sóng và điện cho việc làm từ xa ở quê
Ngày càng nhiều người Tánh Linh cũ làm việc qua mạng: kế toán, thiết kế, bán hàng online, chăm sóc khách hàng. Với nhóm này, ổn định quan trọng hơn tốc độ cao. Một đường cáp quang tốc độ vừa phải nhưng ít đứt, cộng một sim dữ liệu dự phòng và một bộ lưu điện nhỏ cho bộ phát wifi, thường đủ cho họp trực tuyến hằng ngày.
Bộ lưu điện cho bộ phát wifi và máy tính giữ được kết nối trong những lần chập chờn ngắn, đủ để lưu việc và báo đồng nghiệp. Laptop tự có pin nên phù hợp hơn máy để bàn ở nơi điện không ổn định.
Hãy báo trước với nơi làm việc rằng bạn ở vùng có thể cúp điện mùa giông, và thống nhất cách liên lạc dự phòng. Sự minh bạch này giúp bạn giữ việc lâu dài hơn mọi thiết bị.
Nếu thấy cả thôn sóng yếu, có thể cùng hàng xóm kiến nghị nhà mạng hoặc phản ánh qua UBND xã. Nhu cầu của nhiều hộ cùng lúc thường có trọng lượng hơn một cuộc gọi lẻ.
An toàn điện trong nhà ở nông thôn
Nhà ở nông thôn thường được nối thêm dần theo năm tháng: thêm gian bếp, thêm nhà kho, thêm máy bơm, thêm chuồng trại, mỗi lần kéo thêm một đoạn dây. Sau vài năm, hệ thống điện thành một mớ dây nối chồng không ai nhớ đi đâu. Đây là nguyên nhân chính của chập cháy và điện giật trong nhà ở vùng quê.
Ba thứ tối thiểu mọi nhà nên có: cầu dao tổng dễ với tới và cả nhà đều biết chỗ; thiết bị chống giật (chống dòng rò) cho các nhánh có nước như nhà tắm, bếp, máy bơm, máy giặt; dây nối đất cho vỏ kim loại của máy bơm, máy giặt, bình nóng lạnh. Ba thứ này không đắt so với cái giá của một tai nạn.
Mỗi năm một lần, trước mùa mưa, nên nhờ thợ điện có chuyên môn kiểm tra: mối nối có bị oxy hoá, dây có bị chuột cắn, ổ cắm có nóng, cầu dao có nhảy đúng khi thử không. Nhà gỗ, nhà mái lá hoặc kho chứa nông sản khô như hạt điều, rơm, lúa càng cần kiểm kỹ vì cháy lan rất nhanh.
Trẻ em ở quê hay chơi quanh máy bơm, chuồng trại, nơi có dây điện kéo tạm. Dạy trẻ không chạm vào dây điện, không thả diều gần đường dây, không trèo cột điện, và người lớn thì không để dây điện nằm trên mặt đất ở những chỗ trẻ hay chạy nhảy.
Câu hỏi thường gặp
Sóng điện thoại ở xã Suối Kiết có mạnh không?
Khu dân cư dọc trục đường chính nhìn chung có sóng của các nhà mạng lớn, nhưng vào sâu trong rẫy, chân đồi hay vùng xa đường thì yếu hơn và khác nhau giữa các nhà mạng. Cách chắc chắn là đo bằng điện thoại của hai nhà mạng tại đúng chỗ bạn ở.
Nhà ở giữa rẫy có kéo được cáp quang không?
Có thể được nếu khoảng cách tới tủ cáp gần nhất trong giới hạn nhà mạng nhận kéo, nhưng có nơi phải trả thêm phí kéo dây hoặc chưa kéo được. Hãy nói rõ vị trí cho nhà mạng kiểm tra hạ tầng trước khi đăng ký, và hỏi hàng xóm gần nhất đang dùng thế nào.
Kéo điện ra rẫy bơm nước có cần xin phép không?
Đường dây cấp điện và công tơ thuộc quản lý của ngành điện, nên việc kéo điện ra rẫy cần làm với đơn vị điện lực khu vực hoặc theo hướng dẫn của họ. Không tự kéo dây tạm qua đất ướt, cây cối; đó là nguyên nhân của nhiều vụ điện giật mỗi năm ở vùng rẫy.
Thấy dây điện đứt sau giông thì làm gì?
Tránh xa ít nhất vài mét, giữ trẻ em và gia súc tránh xa, không chạm vào dây hay vật đang chạm dây. Báo ngay cho đơn vị điện lực và trưởng thôn. Nếu có người bị điện giật, ngắt nguồn điện trước rồi mới cứu và gọi cấp cứu 115.
Có nên mua máy phát điện cho gia đình không?
Chỉ cần thiết với nhà có người dùng thiết bị y tế chạy điện, có ao nuôi cần sục khí hoặc kinh doanh cần giữ lạnh. Nếu mua, đặt máy ngoài trời thoáng khí, không chạy trong nhà, nhà kho kín hay gần cửa sổ phòng ngủ vì khí thải có thể gây ngộ độc.
Đang gọi video thì mất mạng liên tục, nên làm gì?
Kiểm tra bộ phát wifi có bị nóng, đặt sai chỗ không; thử chuyển sang dữ liệu di động của nhà mạng khác. Nếu mất mạng theo giờ cố định buổi tối, có thể do quá tải trên tuyến; báo nhà mạng kèm thời điểm cụ thể để họ kiểm tra.